İlk gününden Gezi Direnişi'nin hakkında türküler söylenecek, öyküler anlatılacak, kitaplar yazılacak bir şeyler olduğu belliydi. Önce twitler geldi, sonra şarkılar, dergiler. Şimdi de kitaplar bir bir piyasaya çıkıyor. Hatta o kadar hızlı ve çok çıkıyor ki ben bu kadarını beklemiyordum. Belki de kitap okumanın bir protesto çeşidi olduğu, ihtiyaçları karşılamaya kütüphane kurarak başlanan günler için bu kadar kitap yazılmasına şaşırmamalı. Bir listesini yapayım da belki arayanlar vardır, ileride lazım olur dedim.

Magazin

Henüz haziran ayındayken kitapçılarda yerini alanlar oldu. Ben bunların çoğunu heyecanla elime alıp hayal kırıklığıyla yerine bıraktım. İçi kimin nerede çektiği belli olmayan (böylece en azından görsel bir arşiv değeri de taşımayan) fotoğraflar, Twitter’dan derlenmiş sözler ve sloganlarla dolu bu kitapların baskı maliyeti dışında pek bir maliyeti olmasa da 10-15 TL’ye satılması beni elbette rahatsız etti. İşin magazinine kaçan bu kitapların hepsini okumadığımdan bir istisna olabileceğini söyleyeyim.

1. Çapulcu
Bekir Öztürk
Togan Yayınevi
2. Gezi Direnişi – En Özel Fotoğraflarla
Ferhan Bayır
Kaynak Yayınları
Fotoğraflar, duvar yazıları ve Noam Chomsky’den Roger Waters’a ünlülerin Gezi açıklamaları.
3. Bir Çapulcunun Hatıra Defteri
Erol Hazırcı
Destek Yayınları
4. Çapulcuların Sosyal Medya Paylaşımları
Hasan kargı
Etki Yayınları
5. Geziden Orantısız Zeka
Serkan Akkuş
Sınırsız Kitap
6. ''Gezi'' Günlükleri
Gamze Erbil (editör)
Yazılama Yayınevi
6 Haziran'da piyasaya çıkan bu 60 sayfalık kitapçık 4. baskısını yapmış.
7. Çapulcunun Gezi Rehberi
Eylem Aydın
Hemen Kitap
5. baskısını yapmış.
8. Anneme Gezi Parkı’nda Olduğumu Söyleme O Beni Okulda Sanıyor…
Gezi Parkı Direnişçileri
Parşömen Yayınları
Duvar yazılarından oluşuyor.
9. Bağzı Şeylere Öyküler – 28 Yazardan Gezi Parkı Öyküleri
Kadir Yüksel (Editör), Ferit Edgü, Necati Tosuner, İlhan Durusel, Zafer Doruk, Celal İlhan, Remzi Karabulut, Kerem Işık, Özcan Öztürk, Türker Ayyıldız, Sinan Sülün, Mahir Ünsal Eriş, Fuat Sevimay, Zeynep Ünal, Vuslat Çamkerten, Adnan Özyalçıner, Mehmet Zaman Saçlıoğlu, Tansu M. Gülaydın, Aziz Gökdemir, Hakan Bıçakcı, Gamze Güller, Zeynep Sönmez, Berna Durmaz, Mehmet Fırat Pürselim, Şenay Eroğlu Aksoy, Onur Çalı, Hakkı İnanç, Murat Taş, Semih Öztürk
Aylak Adam Kültür Sanat Yayıncılık
10. #direngezi  - Fotoğraflarla Taksim Gezi Parkı Olayları
Sercan Can
Zepros Kitap

Daha Ciddi Şeyler

Zaman geçtikçe daha anlamlı, daha içerikli kitaplar raflardaki yerini aldı. Bazı kitaplarsa halen yazılmaya çalışılıyor. Şahitliklerin ve anıların toplanacağı ve tarihe bir not düşülmesine vesile olacak kitapların çıkmasını dört gözle bekliyorum. Yine aşağıdaki kitapların hiçbirini okumadığımı, incelemelerimden "ciddi" bir intiba alarak kitapları buraya eklediğimi belirteyim.

11. Gezi Direnişi: Türkiye’yi sarsan 30 Gün – Artık Hiçbir Şey Eskisi Gibi Olmayacak
Aykut Küçükkaya, Emre Kongar
Cumhuriyet Kitapları
12. Diren Gezi
Zeki Özkorkmaz
Cumartezleri Yayınevi
13. Direnişi Düşünmek 2013 Taksim Gezi Olayları
Alain Badiou, Volkan Çelebi, Gizem Çıtak, Işık Ergüden, Jean Luc Nancy, berbard Stiegler, Ahmet Sosyal, Gökbörü Sarp Yanyıldız, Gökhan Kodalak, Jacob Rogozinski, Slavoj Zizek
MonoKL
14. Gezi Parkı Direniş Yazıları – Yeryüzü’nün Asi Çocukları
Akın Ok
Enki yayınları
15. Kent, Kapital ve Gezi Direnişi
Mustafa Sönmez
Nota Bene Yayınları
16. Direniş Günleri  - Gezi’den Tahrir’e
Nihat Genç
Kırmızı Kedi Yayınevi
17. Gezi Direnişi: Türkiye’nin Enteresan Başlangıcı
(Gezi direnişi Brosürleri : 5)
Foti Benlisoy
Agora Kitaplığı
18. Gezi’nin Yükselişi, Liberalizmin Düşüşü
(Gezi direnişi Brosürleri : 4)
Cihan Tuğral
Agora Kitaplığı
19. Hakikat Kazanacak – Antenler, Rotatifler, Kitaplar Yalan Söylüyor
(Gezi direnişi Brosürleri : 3)
Tarık Ali
Agora Kitaplığı
20. Gezi  Fenomeni  -  Bireyselleşme ve Demokrasi
Erol Özkoray, Nurten Özkoray
İdea Politik
21. Taksim’de Kutsal İsyan  -  Ulusalcı Gözüyle Gezi Direnişi
Kolektif
İleri Yayıncılık
22. Güneşin Evlatları – Bir Direniş Efsanesi
Ali Ekber Ertürk
Tanyeri Kitap
“Sırrı Süreya Önder, Ahmet İnam, Nasuh Mahruki, İhsan Eliaçık, transseksüel Asya, başörtülü eylemci Fatma Budak gibi isimlerin görüşlerinin ve olayları birebir izleyen ve yaşayan foto muhabirlerinin görüntülerinin yer aldığı kitap, ölen gençlerimizin annelerinin önsözüyle hazırlandı.”
23. Gezi Parkı Sürecine Dijital Vatandaş’ın Etkisi
Ali Rıza Babaoğlu, av. Meltem Banko
E-kitap, ücretsiz ulaşmak için http://geziparkikitabi.com/
24. 31 Mayıs 2013 – Devrim Taksim’de Göz Kırptı
Kolektif
Kaldıraç Yayınevi
Günce, röportajlar, makaleler, belgeler…
25. Bu Daha Başlangıç
Yalçın Çakır
Kırmızı Kedi Yayınevi
Yalçın Abi olayların en başından beri sokaktaymış, kendi çektiği resimleri de kullanarak bir gazeteci olarak şahit olduklarını yazmış. 
26. Yaşarken Yazılan Tarih
Gürsel Göncü (Haz.)
Metis Yayıncılık
Doğuş Grubu'na ait NTV Tarih'in yasaklanan ve dergiyi kapattıran sayısı karşınızda.
27. Abdocan: Ölümden Başka Her Şey Olacak
Zafer Cömert, Cezmi Ersöz (Haz.)
Kaynak Yayınları
28. Çapulcu musun Vay Vay
Muzaffer İzgü
Bilgi Yayınevi
İzgü'den direniş ve genel olarak son yıllardaki ''muhafazakar yapı''mıza ilişkin öyküler.
29. Gezi'nin Güzel İnsanları
Ayşe Arman
Doğan Kitap
Direnşçilerden polislere, direnişle ilgili herkesle röportajlar.
30. Biz Orada Mutluyduk
Müge İplikçi
Doğan Kitap
Söyleşiye devam.
31. Direniş Öyküleri
Kolektif
Nota Bene Yayınları
7 şehirden 18 yazarın kendi şehirlerindeki direnişi anlattığı öyküler.
32. Gazeteci Gözüyle Direniş
Coşkun Aral (ed.)
Kırmızı Kedi Yayınevi
21 gazetecinin çektiği fotoğrafların seçkisini Coşkun Aral yapmış. Özellikle de magazin bölümnde bahsettiğimiz kitapların aksine bu kitapta kullanılan fotoğraflar için izin alınmış.
33. Gezi Direnişi Üzerine Düşünceler
Özay Göztepe (ed.)
Nota Bene Yayınları
34. Kent, Kapital ve Gezi Direnişi
Mustafa Sönmez
Nota Bene Yayınları
35. Gezi Ruhu ve Politik Teori
Murat Özbank
Kolektif Kitap
36. Gezi, İsyan, Özgürlük: Sokağın Şenlikli Muhalefeti
Kemal İnal
Ayrıntı Yayınları
37. Gözün İsyanı: Gezi
Sinan Çakmak (fotoğraf), Ahmet Güntan, Şebnem İşigüzel, Ümit Alan, Gökhan Tan
Boyut Yayın Grubu
Sinan Çakmak'ın kamerasından gün gün dieniş fotoğrafları; yazarların kaleme aldıkları metinlerle birlikte.
38. Türkiye'nin Gezi'si
Özlem Kılıç
Postiga
Her kesimin görüşlerini bir araya toplama iddiasındaki söyleşi kitabı.
39. Türkiye Ağaca Neden Sarıldı?
Nesrin Turhan, Özge Şener
Barolar Birliği Yayınları
TBB tarafından hazırlanmış, olayların gelişiminden fotoğraflara, baroların açıklamalarından Cumhurbaşkanına sunulan bilgi notuna kadar birçok belge ve bilginin bir araya toplandığı ciltli bir kitap.
40. Sıcak Haziran
Nuray Sancar
Evrensel Basım Yayın
41. Bireyselleşme ve Demokrasi: Gezi Fenomeni
Nurten Özkoray, Erol Özkoray
Politika Yayınları
Bizzat başbakanın, kendine kamu görevinden dolayı alenen hakaret edildiği iddiasıyla dava açtığı kitap,  olayları sosyoloji ve siyaset bilimi pencerelerinden ele alıyor.


Siz de bildiğiniz kitapları listeye ekler, okuduklarınız hakkında yorumlarınızı paylaşırsanız mesud olurum. Bir de Gezi olayları hakkında yazılmamış ama direnişi anlamaya yardımcı kitapların listesi Egoist Okur'un Gezi İçin Hem Okuyalım Hem Direnelim başlıklı yazısında...

Jön Türklerden bu yana, devleti kurtarmak, daha yaşanır bir ülke kurmak uğruna erkek Türk aydını masa başında (hayallerinde diye de okunabilir) bir halk, bir toplum, bir insan kavramı tasarlamış ve gerçeklerin bu tasarıma uymasını beklemiştir.

Emre Erbatur – Oğuz Atay’ın “Tahta At” Öyküsü ve Erkeklikler

Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken'i hakkında yazdığım yazıda belirtmiştim; 2010 yılında Hilmi Tezgör, Yeditepe Üniversitesi'nde "Oğuz Atay'ın Sekiz Öyküsü İçin Sempozyum" başlıklı bir buluşma düzenliyor ve bir sonraki yıl, bu sempozyumda sunulan bildirilerden mürekkep bir seçkiyi Korkuyu Beklerken Gelenler isimli kitapta bir araya getiriyor.

Zaman zaman dile getirmişimdir; okuduğum bir kitabın hemen ardından esere dair edebi bir kritik veya inceleme okumaktan çok hoşlanıyorum. Bu tür bir okuma, görebildiklerimi onaylamanın, göremediklerimi göstermenin yanı sıra kitabın belleğimdeki ve benliğimdeki hazmedilme sürecine de büyük katkıda bulunuyor. Ancak ilk kez okuduğum bir kitap hakkında bir kitap okudum; en genel tanımla "farklı" bir deneyim olduğunu söyleyebilirim. 

Korkuyu Beklerken Gelenler'i okurken sık sık nitelikli edebiyat eleştirisi okumanın hazzıyla, bir eserin adeta otopsisini yaparcasına "kesilip, biçilmesinin" rahatsızlığı arasında gidip geldim. Kimi yazılar sahiden incelikli düşünülmüş ve kaleme alınmış, kimi yazılarsa öyküler fazlasıyla zorlama bir şekilde incelenmiş izlenimi bırakıyor. Aynı öykü üzerine yazılan yazılarda mütemadiyen tekrara düşülmesi de bir noktada yorucu bir okuma sürecine sebep oluyor. Derlenen bildirilerin hepsi elbette akademik veya edebi anlamda ayrı ayrı değerli ancak şahsi olarak bana yeni bir şeyler anlatabilmiş birkaç yazıya değinmek istiyorum:

Doğan Yaşat, "Oğuz Atay'ın Öykülerinde 'Susku' İzleği" başlıklı makalesinde farklı bir perspektif ve sağlam argümanlar sunuyor. "Susku"nun sinema veya tiyatrodan farklı olarak edebiyatta aktarmanın en zor olduğu unsurlardan birisi olduğunu belirten Yaşat, Atay'ın öykülerindeki susku izleğini sağlam adımlarla takip ediyor. 

2004'de Adam Öykü'de yayımlanan ve kitap için gözden geçirilerek küçük bir ek yapılan "Oğuz Atay Öyküsünde Birey: Notlar, Sorular" başlıklı yazısında ise Selahattin Özpalabıyıklar'ın hem birey üzerine tespitleri oldukça başarılı hem de birey olmanın yerel siyasi tarihteki yerini, Atay'ın "değer gördüğü dönemler"le bağdaştırması oldukça incelikli bir görüş:

"Oğuz Atay'ın, çoğu 'kült' yazarın -örnekse Tanpınar'ın, Nazım'ın- başına geldiği gibi, belli dönemlerde yeniden hatırlanmak, yeniden 'kült'leşmek, dahası 'mitleşmek', 'moda olmak' gibi bir yazgısı var. Bu dönemler gerçekten de belli dönemler: Kabaca 'baskı öncesi' ve 'baskı sonrası' dönemleri oldukları söylenebilir kanısındayım."

Benim ilgimi en çok çeken yazılardan birisi olan "Bir Film, Bir Hikaye: 'Beyaz Mantolu Adam'" yazısında ise Sibel Ercan, kitaptaki öykülerden Beyaz Mantolu Adam ile aynı öykünün 1999'da Yüksel Yavuz tarafından yönetilen  sinema uyarlamasını karşılaştırıyor. Benim gibi böyle bir filmin varlığından haberdar olmayanları bilgilendirmesi açısından oldukça yararlı bulduğum yazıdan, öyküyü sinemaya ilk uyarlayanın Yavuz değil, aslında Atay'ın bizzat kendisi olduğunu da öğreniyoruz -Yıldız Ecevit'in "Ben Buradayım..." isimli kitabına atıfla. Yüksel Yavuz imzalı filmi bulabilmek için epey bir çaba sarf etmeme rağmen başarılı olamadım. Bu noktada, film arayışıma belki yardımcı olabilir umuduyla, Sibel Ercan'a pek çok koldan ulaşmaya çalıştığımı ancak bu çabalarımda da muvaffak olamadığımı belirteyim ancak ümidimi kaybetmiş değilim; filme bir şekilde ulaşabilirsem, mutlaka paylaşmaya çalışacağım.

Kitapta yer alan, yukarıda bahsettiklerim dışında, 15 makalede ise Atay'ın öyküleri kah psikanalitik yaklaşımlarla ele alınmış kah alegorik çözümlemelerle incelenmiş. Kitapta, daha doğrusu bildirilerde beni en çok rahatsız eden ise referans kullanımının sıklığı: Yıldız Ecevit'in yukarıda adı geçen kitabından, Nurdan Gürbilek'in "Mağdurun Dili" isimli kitabına pek çok yerli deneme/inceleme kitabının sık sık kaynak gösterildiği makaleler, mevzu bahis kitapları okumuş olanlar için yeni veya farklı bir değer sunamama, özgünlükten yoksun kalma problemiyle karşılaşıyor; referansları, kendi söylemlerini desteklemek için değil de söylediklerini referanslarını desteklemek için kullanıyorlarmışcasına bir hava hakim çoğunda. Elbette bu durumu, olumlu bir bakış açısıyla, okunacak kitaplara yenilerinin eklenmesi olarak da algılamak pek mümkün. 

Kendi yazdıklarım dahil, blog yazılarının "edebiyat eleştirisi" veya "kitap incelemesi" olarak algılanmasından rahatsızlık duyuyorum: Eleştiri, inceleme ve yorum arasındaki bazen ince bazense ziyadesiyle bariz çizginin farkında olmak gerek kanaatindeyim; işte Korkuyu Beklerken Gelenler, bu farkındalığı yaratabilecek ölçüde profesyonel ve bir o kadar da keyifli bir kitap.

Korkuyu Beklerken Gelenler - Hilmi Tezgör (der.), İletişim Yayınları - 271 s.

Necip Fazıl Kısakürek - Gençliğe Hitabe - Kendi Sesinden

Çok Yakında Necip Fazıl Kısakürek'in Yazılı eserleri ve incelemeleri yüklenecektir...