Kitap Notları'nın 31 Aralık 2016 tarihi itibariyle biraz geç de olsa dördüncü yıllık raporunu arz ederim.

OKUNANLAR

17 kitap okudum: 11'i roman, diğerleri biyografi (1), anlatı (1), gezi (2), araştırma (1), öykü (1)... 

Bu yıl yine istediğimden az kitap okudum, bu sefer de sorumlu yoğunluk. Son birkaç yılda hiç olmadığım kadar yoğunum. Üstelik bu zihin yorgunluğuna neden olan, beni birkaç parçaya bölen bir yoğunluk olduğu için istediğim kitapları veya istediğim kadar çok okuyamıyorum.

Okuduklarım içinde en sevdiğim üç ise şöyle:

          1. Sözde Terörist: Bir Demokrasi Polisiyesi - İsmail Saymaz

          2. Baba Evi - Avare Yıllar - Orhan Kemal

          3. The 500 - Matthew Quirk

Bu yıl okuduğum kitapların 4'ü İngilizceydi. İkisinin Türkçe tercümesi olmadığı için yazısını yazıp yazmamak konusunda kararsız kaldım ki bence aslında kayda değer kitaplardı. Yazsam mı acaba?

Bu yıl kütüphane kullanmadım ama okuduğum kitapların birini arkadaşımdan ödünç aldım, 2'sini takasla almıştım, 2'sini de ikinci el satın almıştım, 4'ünü de yayın evleri göndermişti, biri de hediyeydi… Zaten birazdan göreceksiniz bu yıl kitap almadım hala stoktan tüketiyorum.

KİTAP TRAFİĞİ

Bağışlanan kitaplar.

Bu sene kaç kitap geldi kaç kitap gitti takip etmek neredeyse imkansız. Yayınevlerinin gönderdiği kitaplar hariç 10 - 11 kitap girdi kitaplığıma. 4-5 tane de başkalarının kitaplıklarından ''bunu atma bana ver'' diye yağmaladığım kitap var. Yine de o kadar çok okunacak şey var ki elimde… 

Tabi hep bana hep bana olmaz, biraz da vermek lazım: Yılbaşı çekilişiyle birlikte 5 kitabı Kitap Notları'ndan hediye ettim. 17 kitabı da Muş'taki bir liseye bağışladım. Annemin evinden çıkanlarla birlikte elimde 30-40 kitap var değerlendirilmesi gereken. Blog satışı mı yapsam, bir yere mi bağışlasam, takas mı etsem ne yapsam?

KİTAP NOTLARI

Kitap Notları'nda 2015'te bu yazı dahil 18 yazı yayınladı 18 kitap hakkında atılıp tutuldu. Bu sayı çok az. Yine bakınız: yorgunluk ve yoğunluk.

2015'te yayınlanan yazılar içinden en çok Kıyıya Vuran Deniz Kabukları okundu. Çekiliş yazıları dışında en çok yorumu Masumiye Müzesi: Müze ve Roman aldı.

Kitap Notları ise 2015'te yaklaşık 123 bin tık aldı, 330 bin tıka ulaştı. Yazı performansımın bu kadar düştüğü bir yılda bu teveccüh beni utandırdı.

Raporu Twitter ile bitiriyorum: Kitap Notları'nın takipçi sayısı 700 kişi artarak yaklaşık 2800 oldu. Sizi de bekleriz: https://twitter.com/KitapNotlari.

Bu sene çok az kitap okudum ama okuduklarım içinde çok iyiler vardı. Otomatik Portakal, Sözde Terörist, Kadının Adı Yok, Sineklerin Tanrısı, Saatleri Ayarlama Enstitüsü... içlerinden en iyisini seçmek zor ama benim en çok etkilendiğim Sözde Terörist oldu. En beğenmediğim kitap ise yorumlamam için gönderilmişti, o yüzden adını söyleyemiyorum :)

Sizin bu yıl okuduklarınız içinden en sevdiğiniz, herkes okumalı dediğiniz veya en çok etkilendiğiniz kitap hangisi oldu? Peki ya boşa okudum dediğiniz en kötüsü?

2016 okuma listeleri hazırlanırken bu soruların cevaplarını bilmek eğlenceli ve faydalı olabilir. Üstelik yorumunuza e-posta adresinizi de eklerseniz aşağıdaki her telden 3 güzel kitaptan oluşan hediyeyi kazanabilirsiniz. Bir de sürpriz kitap var :)

Kitap Notları gururla sunar:

Düşman Yaratmak - Umberto Eco

Düşman Yaratmak, “rastgele yazılar”dan oluşan bir kitap. Ama, yazarın 20. yüzyılın en önemli düşünce adamlarından Umberto Eco olduğunu düşününce, bu yazıların öylesine seçilmiş konularda rastgele yazılmış yazılar olmadıkları belli.

Kitabın adının kaynağı olan “Düşmanı İnşa Etmek” yazısı, New York’ta Pakistanlı bir taksi şoförünün Eco’ya sorduğu, “İtalyanların düşmanları kimler?” sorusuyla başlıyor. Böylece ülkelerin “dış düşman”lardan çok “iç düşman”larla uğraştığı ve bir düşmanın olmaması durumunda bu düşmanın “inşa edildiği, yaratıldığı” sonucuna varan yazar, bu inşa sürecini Cicero’dan Sartre’a çeşitli metinler aracılığıyla örnekliyor.

Öteki yazılar da, kutsal kavramından hazine arayışına, ıssız adalardan ateşin kültür tarihine, “Soğuk Güneş” ve “Oyuk Dünya” gibi hayali astronomilerden atasözleri üzerine kurulu bir Mutluluk Cumhuriyeti’ne kadar pek çok alanı kuşatan, “hem konuşanı hem de dinleyeni eğlendirmeyi amaçlayan, abartılı retorik alıştırmalar”.

Ezgili Şiirler - Yaşar Oğuz Ergun (İmzalı)

egeyle ışıldıyoruz 

sevinçle bakar göğüdenizi umut mavi

evleri giyiniyoruz beyaz 

dağları parlak kadife

Ege kumaşıdır

işlediğimiz sevgi nakışı 

hakkını verelim aşkın 

bu dağlar sarı gülüşlü

Amelia'nın Sırları - Kimberly McCreight

Kate Baron, on beş yaşındaki kızı Amelia’yla Brooklyn’de sakin bir hayat yaşıyordu. Ta ki Grace Hall Lisesi’nin bahçesinde onun cansız bedeniyle karşılaşana dek. Polis “intihar” diyor. Amelia başarılı bir öğrenci. Harika bir sporcu. Edebiyat tutkunu. Geleceğe umutla bakan bir genç kız. Kendini öldürmüş olabilir mi?
 Kate, kızının ardında bıraktığı izlerin peşine düşüyor...
Amelia’nın sırları birer birer aydınlanıyor...

Çekiliş sonucu 30 Aralık'ta Kitap Notları'nda…

Kazanan Emre Bolat oldu! Şimdi ona bir mail atıyorum. Bir hafta içinde yanıt alamazsam hal-i hazırda belirlediğim yedek talihliyle temas edeceğim. Ayrıca Alamut Kalesi'ni bir arkadaşımın tavsiyesiyle okuyup ben de çok beğenmiştim :)

İşte bu soru bir dönem aklımı çok meşgul etti. Aşağı yukarı şu sonuca vardım sizinle de paylaşmak isterim.

İsveç'in resmi internet sitesine göre okunması gereken 10 İsveç kitabı şöyle:

1. April Witch (Nisan Cadısı) - Majgull Axelsson

2. Simon and the Oaks (Simon ve Meşe Ağaçları) - Marianne Fredriksson

3. The Hundred-Year Old Man Who Climbed Out of Window and Disappeared (Yüz Yaşında Camdan Atlayıp Kaybolan Adam)- Jonas Jonasson

4. Gösta Berling's Saga - Selma Lagerlöf

5. Let the Right One In (Gir Kanıma) - Johan Ajvide Lindqvist

6. The Road - Harry Martinson

7. Popular Music from Vittula - Mikael Niemi

8. Let Me Sing You Gentle Songs - Linda Olsson

9. The People of Hemsö - August Strindberg

10. The Serious Game - Hjalmar Söderberg

Hizmette sınır tanımayarak Türkçeye çevrilmiş olanların Türkçe başlıklarını da parantez içine yazdım. Açıklamalarıyla birlikte listeye https://sweden.se/culture/10-swedish-must-read-books/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Aşağıda nereden bulduğumu hatırlamadığım bir ekran görüntüsünü görüyorsunuz:

Polisiye ağırlıklı listenin meali:

- Ejderha Dövmeli Kız Serisi - Stieg Larssons

- Bir Adım Geriden - Henning Mankell

- Ölümün Sesi - Arne Dahl

- Kolay Para - Jens Lapidus

Bense Mankell'den Huzursuz Adam'ı okudum. Kitap hakkında nasıl atıp tuttuğuma buradan erişebilirsiniz.

Bir de orada bir kitapçıyla sohbet sırasında aldığım tavsiyeler oldu. Dalından sofraya:

- The Summer Book - Tove Jansson 

(Yazar aslında Finlandiya vatandaşı ama oranın İsveççe konuşan azınlığındanmış ve kitaplarını da İsveççe yazmış.)

- Doktor Glas - Hjalmar Söderberg 

(Klasik olarak geçiyor. Yazarın başka bir kitabı da ilk listede vardı dikkat ederseniz.)

- Gregorius - Bengt Ohlsson 

(Doktor Glas'taki bir karakter Gregorius. Bu roman da modern bir yorumu. August Ödülü'nü kazanmış)

 Eklenmeli dediklerinizi yorum olarak bırakırsanız güzel olmaz mı?

Kitaplarım ve Ben bir mim yazısı yazmış. Kavrama yabancı olanlar için özet: Bir grup soruyu cevaplayıp aynı soruların başka hangi bloglar tarafından cevaplanmasını istiyorsanız onları 'mimlediğiniz' bir blog eğlencesi. İşte o mimlenenlerden biri de benim. Teşekkür ederim. Mim yazılarını pek okumasam da, mim yazısı yazmasam da bu sefer soruları beğendim, neden olmasın dedim.

Hamburg'daki Wunderland isimli devasa maket aleminden
 hayallerimizin dünyası isimli çalışmadan bir detay

Bu mimde iki durumdan birini seçmemiz isteniyor. Seçtiğimiz bundan sonra tek yol oluyor, diğerine tamamen veda ediyormuşuz. Ciddi kararlar yani. İşte cevaplar ve açıklamalar:

1- Çok kitaptan oluşan seriler mi ya da tek kitaplar mı?

Önce hiç seri okudun mu diye sormanız lazım. Gönül rahatlığıyla tek kitaplar diyorum. Bu seçimimle Asimov'un Vakıf serisine elveda demiş olmak üzücü ama ne yapalım.

2- Sadece kadın yazarları mı yoksa erkek yazarları mı okumak? 

Ben ki en iyi kadın oyuncu, en iyi erkek oyuncu diye iki kategori olmasını bile anlamıyorum, yazarları cinsiyetlerine göre ayırmak aklımın almayacağı bir şey. Beni çok zorlarsanız her şeyi bırakır Ursula Le Guin'i seçer cinsiyetsiz bir dünyaya yelken açarım.

3- Kitapçıya gidip kitap almak mı, internet üzerinden kitap almak mı?
Kitapçı gezmenin tadı başka ama bir kitabın etiket fiyatının %50'sinin perakendecinin (kitapçı) karı olduğunu düşünürsek bence internet. Ucuz, zahmetsiz, çeşit bol…

4- Film olan kitapları mı dizi olan kitapları mı okumak? 
Bir kitabın film veya dizi uyarlaması olması benim için bir kriter değil. Bu yüzden (c) hiçbiri veya hepsi.

5- Günde 5 sayfa okumak mı yoksa haftada 5 kitap mı? 

Önce bu sorunun çok kolay olduğunu düşündüm. Hangi kitap sever haftada 5 kitap okuyup raflarında bekleyen o kitapları eritmeyi, listelerini tamamlamayı istemez ki. Yalnız haftada 5 kitap okumak için herhalde o hafta başka hiçbir şey yapmamak gerek. Haftada 5 kitap okursam ne zaman işe gideceğim, uyuyacağım, ailemle görüşeceğim, film izleyeceğim, Kitap Notları için yazı hazırlayacağım, ne zaman temizlik yapıp en zaman alışverişe gideceğim ve hatta yemek yiyeceğim? Sanırım en iyisi günde 5 sayfa ve normal bir hayat. Çok mu gerçekçi oldu?

6- Profesyonel bir yazar olmak ya da profesyonel bir yorumcu olmak?  
Şimdi eğri oturup doğru konuşalım, ben çok istesem de kurgu yazarı olamam. Öyle bir yaratıcılığım olduğunu sanmıyorum. Bu yüzden yorumculuğa daha yakınım. Zaten Kitap Notları'nda da bunu yapmıyor muyum? Esas isteğim ise çeviri yapmak. Çeviri işini profesyonel olarak kıvırabileceğimi düşünüyorum. Özellikle de siyaset, uluslararası ilişkiler ve iktisat konulu kitaplara talibim.

7- En sevdiğiniz 20 kitabı tekrar tekrar okumak mı yoksa her gün daha önce okumadığınız yeni bir kitabı okumak mı? 
20 kitap kime yeter? Bu ancak bir kabu senaryosu olabilir. Bugüne kadar bir okuduğum kitabı ikinci kez okumadım, okumamayı da tercih ederim.

8- Kütüphanede çalışmak mı kitap satıcısı olmak mı?
Kütüphane ama dağılan kitapları yerine koymak ve katalog tutmak dışında işlerin olduğu bir kütüphane hayal ediyorum. Söyleşilerin, imza günlerinin olduğu, yeni çıkan kitapları takip eden ve dönemlere veya temalara özel stantların yapıldığı canlı bir kütüphane hayal ediyorum. En çok üye kazandıran üyeye hediyeler, özel günlerde çekilişler, ikinci el kitap satış günleri, bağış etkinlikleri… Projelerimle geliyorum! Oylar BA'ya!

9- En sevdiğiniz türde kitaplar okumak mı yoksa en sevdiğiniz tür hariç diğer tüm türlerden kitaplar okumak mı?
Distopyalar olmasa nasıl yaşanır, anlaşılır bilmiyorum. Sadece onlarla da olmaz, insan bunalıma girip paralel evrenler hayal etmeye başlar. Bir hafta izin verin 3-4 distopya daha okuyayım sonra ağlaya ağlaya vedalaşayım.

10- Sadece fiziksel kitap kopyalarını okumak mı yoksa sadece e-kitap okumak mı?

Kağıt kitaplara romantik bir bağlılık duymuyorum. Yarın kağıt kitaplar yok olsa şaşırıp biraz hüzünlenirim sonra da en iyi e-okuyucu hangisi diye araştırmaya başlarım. E-kitaplar ise hiç hayatımda olmadığı için yok olmalarını fark etmem bile. Önemli olan kitapların zihin açması, yazarların herhangi bir baskıya boyun eğmemesi ve özgün olması, okuyucunun emek vermesi, emeğe saygı duyması.

Ne çok konuştum… Biraz da genç yetenekler Okuma Bahçesi, Rafına Sığmayanlar ve Kitaptan Kaleler konuşsun.

Aa Bu Fotoğraf başlıklı yazımda Radikal Kitap'ın İstanbul Kitap Fuarı ile ilgili haberinde kullandığı fotoğrafın Kitap Notları tarafından İstanbul Kitap Fuarı Notları başlıklı yazıda kullanıldığını anlatmıştım. Keşke bir atıf yapsalardı diyip gülüp geçmiştim. Konuyla ilgili tweetlerime de yanıt alamamıştım, bunu da çok önemsememiştim. 

Ama Radikal de arsız çıktı. Bu sefer de Ankara 8. Kitap Fuarı'nın başladığını haberleştirip resim olarak da yine Kitap Notları tarafından ilk olarak Ankara Kitap Fuarı Notları II başlıklı yazıda yer verilen fotoğrafı kullanmış. Fotoğraftan ''Kitap Notları (kitapnot.blogspot.com)'' imzası özenle kesilip çıkarılmış ama yine bir küçük atıf çok görülmüş. Yine tweet attım, madem beni  bu kadar beğeniyorlar işe almayı düşünmezler mi diye sordum, yine ölü taklidiyle karşılaştım.

Ankara Kitap Fuarı Fotoğrafı 

3 Aralık 2012 tarihli Kitap Notları yazısı

3 Ocak 2014 tarihli Radikal Kitap haberi

İstanbul Kitap Fuarı Fotoğrafı

20 Kasım 2012 tarihli Kitap Notları yazısı

28 Eylül 2013 tarihli Radikal Kitap yazısı

Şimdi e-posta atacağım bakalım ne diyecekler. Belki de 'yoo o fotoğrafı biz yayınlamadan çok önce arşivlerimizden çalıp kullanmışsınız' derler. Bir de internet sayfalarının sonunda 'İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.' demişler. Nasıl benim elimle çektiğim fotoğraflar onlara ait oluyor? Nasıl kurallar bir onlardan başka herkese geçiyor? Bilen varsa anlatsın.

Kitap Notları'nın hakkı yendiğini düşünenler varsa onlardan da ricam bu yazıyı paylaşıp yaysınlar ki durumu herkes öğrensin.

Güncelleme, 06.01.2013: Radikal e-postama da cevap vermedi. Onun yerine ilk fotoğrafı değiştirip yerine Yeni Delhi'deki bir fuardan fotoğraf koymuş. Oralardan peşimize düşmezler diye düşünüyorlar herhalde.

OCAK

2    Yeni yıl müstehcenlik tartışmasıyla başladı, ya da her şey kaldığı yerden devam etti de denebilir. Konu, Nobel Ödüllü yazar John Steinbeck'in en önemli eserlerinden Fareler ve İnsanlar adlı novellasını ve Jose Mauro de Vasconcelos'un klasiği Şeker Portakalı idi. İstanbul'daki bir okulda Milli Eğitim Bakanlığı'nın 100 Temel Eser listesindeki Şeker Portakalı'nı okutan öğretmene kitabın müstehcen olduğu gerekçesiyle soruşturma açıldı. İzmir Milli Eğitim Müdürlüğü İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu ise yine aynı listedeki Fareler ve İnsanlar'ı sakıncalı buldu. Bir ay sonra da zaten Edip Cansever'in şiirindeki "bira" kelimesi ders kitabında sansürlendi.

Kaynak: chp.org.tr

14   TÜBİTAK'ın Charles Darwin ve evrim alerjisi yeni reaksiyonlara neden oldu. Bir süredir "tükendi" durumunda bulunan TÜBİTAK Popüler Bilim Yayınları'nın evrimle ilgili kitaplarının basım ve satışı resmen durduruldu. Bu kitaplar arasında Richard Dawkins'in Kör Saatçi ve Gen Bencildir; Alan Moorehead'in Darwin ve Beagel Serüveni, Stephen Jay Gould'un Darwin ve Sonrası, Mahlon Hoagland'ın Hayatın Kökleri, Jason Watsons'ın İkili Sarmal, Richard Lewotin'in Üçlü Sarmal, Ernest Mayr'ın Biyoloji Budur, Leakey&Lewin'in Göl İnsanları yer alıyor.

22   Galatasaray Üniversitesi'nde büyük bir yangın çıktı. Yananlar arasında Profesör İlber Ortaylı tarafından bağışlanan altı bin (rakamla 6000) kitap da vardı. Kitaplardan bazılarının başka örneği olmadığı açıklandı. 

ŞUBAT

6     New York Kütüphanesi'ne garip bir zarf ulaştı. Zarfta bir rahibin hayatını anlatan ve kütüphaneden 1958 yılında ödünç alınmış bir kitap ve geç kalma cezasını karşılamak üzere 100 dolarlık bir çek vardı. Adı açıklanmayan gönderici ''yavaş okuyan'' biri olduğunu da not etmeyi unutmamıştı. Bu olaydan mı esinlendi bilinmez ama bir ay sonra Estonyalı 80 yaşında bir adam da 1944 yılında ödünç aldığı ve II. Dünya Savaşı sırasındaki bombardıman yüzünden geri veremediği kitabı Talinn Merkez Kütüphanesi'ne iade etti.

22  Zonguldaklı Şairler Rüştü Onur ve Muzaffer Tayyip Uslu'nun hayatlarını anlatan, Yılmaz Erdoğan'ın senaryosunu yazıp yönettiği Kelebeğin Rüyası adlı film vizyona girdi. Kimisi çok ''ağlak'' bulsa da film genel olarak çok beğenildi. Şairlerin popülaritesi aniden arttı, şiirleri yeniden basıldı.

MART

21  Nijeryalı yazar Chinau Achebe 82 yaşında vefat etti. O Mandela'ya göre Afrika'yı dünyaya tanıtan yazardı. Mandela da 5 Atalık'ta hayata veda etti.

28  Amazon, Goodreads'i satın aldı. İki sitenin de kitap yorumlarını ile okuyucuların verilerinin toplaması ve böylece okur beğenilerini şekillendirmesi için yoğun şekilde kullanılması bu birleşmenin endişelere yol açmasına neden oldu. 

NİSAN

8   Şilili şair Pablo Neruda'nın ölüm nedenin belirlenmesi için mezarı açıldı. Diktatör Pinochet'in darbesinden günler sonra ölen şarin ölüm nedeni hakkında spekülasyonlar 1973'ten beri durulmuyordu. Otopsi raporu resmi açıklama olan prostat kanserinin ölüm sebebi olduğunu doğruladı.

15   Üç gün süren Londra Kitap Fuarı açıldı. Bu yılki fuarın odak ülkesi Türkiye'ydi. British Council: ''Dört kente yayılmış 15 farklı mekanda düzenlenen 60'tan fazla etkinlikte Türkiye'den 20 yazar, bazıları İngiltere'den olmak üzere 35 panelist, çevirmen ve editör yer aldı.''

17   D&R, İdefix'i satın aldı. Böylece internet üzerinden satış yapan belki de en büyük iki site aynı çatı altına girdi. İdefix'in yönetim değişikliği sırasındaki ve sonrasındaki performansı müşterilerini pek memnun etmedi.

MAYIS

21  Sevilen yazar Khaled Hosseini'nin üçüncü romanı And the Mountains Echoed Riverhead tarafından yayımlandı. Kitap daha sonra ülkemizde Ve Dağlar Yankılandı adı ve Püren Özgören'in çevirisiyle Everest Yayınları'ndan çıktı.